‘Tevredenheid procesindustrie iets hoger dan rest van industrie’

 “De tevredenheid  van medewerkers in de procesindustrie is iets hoger dan bij de rest van de industrie.” Tot die conclusie komt Stephan van Gelder, directeur  van Integron, een organisatie- en adviesbureau dat jaarlijks de tevredenheid van medewerkers in Nederlandse bedrijven onderzoekt.  Hij zegt dat de tevredenheid hoger is in de procesindustrie omdat deze meer geautomatiseerd is en meer ontwikkeld ten opzichte van de algehele industrie, waar het werk arbeidsintensief is. In het algemeen is de tevredenheid bij de industrie overigens het laagst, vergeleken met de rest van de sectoren.

Voor het onderzoek 'Medewerkerbeleving in Nederland 2011' zijn 4.400 werknemers in twaalf sectoren ondervraagd, waaronder de procesindustrie. Het onderzoek wordt jaarlijks uitgevoerd. De editie 2011 biedt op onderdelen een vergelijking met de uitkomsten van het onderzoek in 2009 en 2010. Daaruit blijkt onder andere dat het percentage werknemers in alle sectoren tevreden is over hun werkgever, groeit van 68% in 2010 naar 76% in 2011. Gemiddeld geven werknemers een rapportcijfer 7,2. De industrie in het algemeen duikt daar met 6,9 dus onder, hoewel de procesindustrie weer iets gunstiger scoort.

Landelijk steeg de tevredenheid in alle andere sectoren en kwam ze gemiddeld uit op 7,2 (2010: 7,0), waarmee de relatieve achterstand van de industrie (inclusief de procesindustrie) groter is geworden. Ook de betrokkenheid en trots van werknemers liggen lager dan het landelijk gemiddelde.

Drie dingen

Er is ook onderzocht waarom mensen in het algemeen een bepaalde baan ambiëren. “Gemiddeld in Nederland gaan mensen voor drie dingen: leuk werk, leuke collega’s en een goede baas”, zegt Van Gelder. “We zien dat in Nederland plezier in het werk verwachting nummer één is, en is belangrijker dan de samenwerking met collega’s en de baas.” Maar opvallend in de industrie en procesindustrie is dat niet het plezier in het werk op nummer één staat, maar dat de leidinggevende het meest belangrijk is. “Niet zo zeer de kwaliteit van de leidinggevende, maar de goede samenwerking met de leidinggevende is belangrijk”, zegt Van Gelder. “We zien dat voortdurend in onze onderzoeken. Leidinggeven is erg belangrijk. Dat begint als iemand toegankelijk en responsief is, dat die kwaliteit en integriteit in zich heeft, dat die zijn afspraken nakomt en dat de leidinggevende stimuleert en motiveert.”

Er zijn verder specifieke kenmerken voor de procesindustrie. Het is Van Gelder opgevallen dat wie naar de procesindustrie kijkt, dat het werk enorm is georganiseerd in taken. “Een individueel bedrijf in de procesindustrie is taak na taak georganiseerd. Je ziet dat mensen erg denken in structuren: als de medewerker iets moet doen, kijkt een baas daarop neer. Het hele leiderschap is geschreven op het oppassen van mensen,  het controleren en beheersen. En dat is allemaal bedacht om twee redenen: het productiviteitsdenken en het beheersen van de fouten in het productiesysteem.” Volgens Integron worden de mensen in de industrie in het algemeen (waaronder de procesindustrie) veel meer klein gehouden dan bijvoorbeeld in de dienstverlening. “Met klein bedoel ik, dat mensen een taak uitvoeren en wachten op orders en wachten op bevestiging of ze het goed gedaan hebben”, aldus Van Gelder. “Dit moet voor een stuk ook zo blijven, is mijn stelling, alleen de medewerkers werken ook samen met collega’s en willen ook vanuit een stuk verantwoordelijkheid werken, individueel of als team. Die mogelijkheid is er voor een heel stuk niet, met als gevolg dat de baas, de leidinggevende het steeds gedaan heeft. Hij is een beetje de kop van jut.”

In de industrie en de procesindustrie wordt volgens Van Gelder te weinig gedacht vanuit het team en verantwoordelijkheid en wordt veel meer gedacht in termen als output. “Er wordt teveel gedacht vanuit productiviteit en fouten en te weinig uit verantwoordelijkheid. Daar begint en eindigt dit verhaal. De mensen zijn in de procesindustrie minder betrokken: medewerkers denken dat het beste niet uit hem of haar wordt gehaald en ze zijn niet trots op de werkgever. Medewerkers gaan hem of haar ook niet aanbevelen bij anderen.”

Deze situatie zou moeten veranderen, vindt Van Gelder. “Wie eenvoud zaait, oogst je ook eenvoud. Juist de industrie krijgt de eerste klappen ten tijde van een recessie en juist de maakindustrie moet ook internationaal competitief zijn. Juist in deze branche zou je meer moeten vertrouwen op mensen, op hun verantwoordelijkheid, teamwerk en dat je mensen aanmoedigt van kunnen we het slimmer doen, kunnen we het anders doen, zelf of met elkaar. Kunnen we meer brengen. Dat vergt een hele andere cultuur en structuur en visie op organisatiekunde.”

12 branches

Hoe is dit alles onderzocht? “Het betreft een heel groot onderzoek onder werkenden in 12 branches”, legt Van Gelder uit. “We hebben gevraagd: wat drijft je, wat verwacht je, wat maakt je tevreden betrokken en loyaal en hoe kan het beter.” Er is ook specifiek onderzoek gedaan in de procesindustrie. “De helft van de industrie is procesindustrie. Procesindustrie heeft het enige verschil dat meer wordt gedacht in output en verantwoordelijkheid omdat de automatisering het mogelijk maakt dat mensen zich meer kunnen concentreren op verantwoordelijkheid, samenwerking en output.”

Wat ook wel interessant is, naast het grote thema als leiderschap,  is zekerheid van werk: de medewerkers voelen erg aan als er iets aan de hand is of als er iets moet gebeuren. Mijn ervaring is dat leidinggevenden pas iets vertellen als het al is gepland. Mijn credo is, behandel de medewerkers als mens, die in verantwoordelijkheid in teamverband kunnen werken, maar ook duidelijkheid willen over bijvoorbeeld  zekerheid van het werk.”

Wat wordt met al deze informatie gedaan? Van Gelder: “De rapporten kunnen mensen opvragen. We geven ook workshops en adviseren over reorganisaties.” Trekken bedrijven zich wat aan van de conclusies? “Juist in de procesindustrie stuit je op weer altijd op oude structuren en wordt er veel te weinig mee gedaan. Maar er zijn uitzonderingen. Bijvoorbeed Hero levensmiddelen heeft echt veel gedaan, waardoor ze van 22 naar 2 procent verzuim gingen. Als je echt iets met die informatie wilt doen, kun je enorme stappen maken.”

Download hier het hele rapport Medewerkerbeleving in Nederland 2011 van Integron

Stephan van Gelder, telefoonnummer: 010 – 411 59 66 of 06 – 515 915 26, e-mail: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. .